Kıdem tazminatı brüt olarak hesaplanır, net olarak ödenir; ancak brütten nete geçerken yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Gelir vergisi ve SGK primi kesilmez. Bu nedenle kıdem tazminatında net ile brüt arasındaki fark çok küçüktür; ihbar tazminatı ve izin ücretinde ise fark belirgindir.
Hangi alacaktan hangi kesinti yapılır?
| Alacak | Gelir vergisi | Damga vergisi | SGK primi |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Yok (istisna) | Var (binde 7,59) | Yok |
| İhbar tazminatı | Var | Var (binde 7,59) | Yok |
| Kullanılmayan yıllık izin ücreti | Var | Var | Yok |
| Fazla mesai ücreti | Var | Var | Var |
| Ödenmemiş ücret | Var | Var | Var |
Kıdem tazminatının gelir vergisinden istisna tutulması, işten ayrılan işçinin en korunaklı alacağı olmasının başlıca nedenidir.
Hesaplamanın temeli: giydirilmiş brüt ücret
Kıdem tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücrete, süreklilik gösteren para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenir:
- Yol ve yemek yardımı (ayni verilse dahi parasal karşılığı)
- İkramiye ve düzenli ödenen primler
- Yakacak, giyim, eğitim gibi sosyal yardımlar
- Lojman, araç gibi sağlanan sürekli menfaatler
Dâhil edilmeyenler: fazla mesai ücreti, arızi (bir defalık) ödemeler, harcırah niteliğindeki masraf karşılıkları.
Uygulamada eksik ödemelerin en sık nedeni, işverenin hesabı çıplak brüt ücret üzerinden yapıp yol ve yemek yardımını hesaba katmamasıdır.
Tavan sınırı
Giydirilmiş brüt ücret ne kadar yüksek olursa olsun, hesaplamaya esas ücret kanuni kıdem tazminatı tavanını aşamaz. 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemi için tavan 73.729,87 TL’dir. Tavanı aşan ücretlerde hesaplama tavan üzerinden yapılır; ayrıntılar kıdem tazminatı tavanı 2026 yazımızda.
Örnek hesap
Giydirilmiş brüt ücreti 60.000 TL olan ve 8 yıl 6 ay kıdemi bulunan bir işçi için:
Brüt kıdem tazminatı: 60.000 × 8,5 yıl = 510.000 TL Damga vergisi (binde 7,59): 510.000 × 0,00759 = −3.870,90 TL Net kıdem tazminatı: 506.129,10 TL
Aynı işçinin 8 haftalık ihbar süresi karşılığı ihbar tazminatı: Brüt ihbar tazminatı: (60.000 ÷ 30) × 56 gün = 112.000 TL Bu tutardan gelir vergisi (dilime göre) ve damga vergisi kesilir; net tutar, kıdemdekinin aksine belirgin biçimde düşer.
Kıdem yılı hesaplanırken artık günler de orantılı olarak dikkate alınır: 8 yıl 6 ay çalışma 8,5 yıl olarak hesaba girer.
Kendi tutarınızı güncel tavan ve damga vergisi kesintisiyle kıdem tazminatı hesaplama aracımızdan hesaplayabilirsiniz.
Eksik ödeme yapıldığını nasıl anlarsınız?
- Hesap çıplak brüt ücret üzerinden yapılmışsa (yol, yemek, ikramiye yoksa),
- Kıdem süresi eksik hesaplanmışsa (aynı işverene ait farklı iş yerlerindeki çalışmalar birleştirilmemişse),
- Askerlik veya doğum nedeniyle verilen ücretsiz izinler kıdemden düşülmüşse (kıdem hesabında bu sürelerin durumu ayrıca değerlendirilir),
- Gelir vergisi kesintisi yapılmışsa (kıdem tazminatında olmamalıdır),
- Bordroda gösterilen tutar ile banka hesabına yatan tutar farklıysa.
Bu durumda fark alacağı için arabuluculuk ve ardından dava yolu açıktır. İşçilik alacaklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur; arabuluculuk son tutanağı olmadan açılan dava usulden reddedilir.
İbraname imzalarken dikkat
İşten ayrılırken imzalanan ibraname, ödenmeyen alacaklar bakımından her zaman geçerli sayılmaz. Türk Borçlar Kanunu m. 420 uyarınca ibra sözleşmesinin geçerli olması için sözleşmenin yazılı olması, fesih tarihinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir. Bu koşulları taşımayan ibraname geçersizdir; miktar içermeyen ibraname ise makbuz hükmündedir.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatından gelir vergisi kesilir mi? Hayır. Kıdem tazminatı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca gelir vergisinden istisnadır. Tazminattan yapılan tek kesinti binde 7,59 oranındaki damga vergisidir. Bu istisna, kanuni tavanı aşmayan tutar için geçerlidir.
Kıdem tazminatından SGK primi kesilir mi? Hayır. Kıdem tazminatı prime esas kazanca dâhil edilmez; SGK primi ve işsizlik sigortası primi kesilmez. İhbar tazminatı da prime tabi değildir, ancak kullanılmayan yıllık izin ücreti gelir vergisine tabidir.
İhbar tazminatı neden daha çok kesintiye uğruyor? İhbar tazminatı ücret niteliğinde sayıldığı için gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Kıdem tazminatı ise gelir vergisinden istisna olduğundan yalnızca damga vergisi kesilir; bu nedenle aynı brüt tutarda net ihbar tazminatı, net kıdem tazminatından düşük çıkar.
İşveren net tutarı gösterip eksik ödeme yapabilir mi? Ödeme, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanan brüt tazminattan yalnızca damga vergisinin düşülmesiyle bulunan tutar olmalıdır. Bordroda gösterilenden daha düşük ödeme yapılması veya ikramiye, yol, yemek gibi ek menfaatlerin hesaba katılmaması eksik ödeme anlamına gelir ve dava konusu edilebilir.
Giydirilmiş brüt ücrete neler dâhil edilir? Çıplak brüt ücrete ek olarak süreklilik gösteren para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenir: yol ve yemek yardımı, ikramiye, prim, yakacak ve giyim yardımı, düzenli ödenen sosyal yardımlar. Arızi ödemeler ve fazla mesai ücreti hesaba katılmaz.